ක්‍රියාත්මක වන වේලාවන්:
පෙ.ව. 8 - ප.ව. 8 (සඳුදා-සෙනසුරාදා)
පෙ.ව. 8 - ප.ව. 5 (ඉරි)
ක්‍රියාත්මක වන වේලාවන්:
පෙ.ව. 8 - ප.ව. 8 (සඳුදා-සෙනසුරාදා)
පෙ.ව. 8 - ප.ව. 5 (ඉරි)
ස්නායු විශේෂඥයින් ජාත්යන්තර හිසරදය සංගමයේ නිර්ණායක හෝ IHS නිර්ණායක ලෙස හඳුන්වන හිසරදය වර්ගීකරණය කිරීමේ පද්ධතියක් භාවිතා කරයි. මෙම පද්ධතිය ප්‍රාථමික හිසරදය වර්ග හතරක් හඳුනා ගනී. "ප්‍රාථමික හිසරදය වර්ගය" යන වාක්‍ය ඛණ්ඩයෙන් අදහස් වන්නේ හිසරදය වෙනත් රෝග ක්‍රියාවලියක් නිසා ඇති නොවන බවයි. ප්‍රාථමික හිසරදය වර්ගවලට ඇතුළත් වන්නේ:
1. ඉරුවාරදය හිසරදය
2. ආතති හිසරදය
3. පොකුරු හිසරදය සහ නිදන්ගත පැරොක්සිස්මාල් හෙමික්‍රේනියාව,
4. වෙනත් ආකාරයකින් පැහැදිලි කර නොමැති අනෙකුත් හිසරදයන්
1. ඉරුවාරදය හිසරදය යනු සනාල හිසරදයේ ආකාරයකි. ඉරුවාරදය හිසරදය ඇතිවන්නේ රුධිර වාහිනී ප්‍රසාරණය වීම (රුධිර වාහිනී විශාල වීම) නිසා මොළයේ විශාල ධමනි වටා එතීෙම් ස්නායු තන්තු වලින් රසායනික ද්‍රව්‍ය මුදා හැරීමෙනි.
2. එය මධ්‍යස්ථ සිට දරුණු හිසරදය සහ ඔක්කාරය මගින් සංලක්ෂිත දුර්වල කරන තත්වයකි, පිරිමින්ට වඩා කාන්තාවන් තුළ 3 ගුණයක් පමණ බහුලව දක්නට ලැබේ. සාමාන්‍ය ඉරුවාරදය හිසරදය යනු ඒකපාර්ශ්වික වේදනාව (හිසෙන් අඩකට බලපාන) සහ පැය 4 සිට 72 දක්වා පවතින ස්වභාවයෙන්ම ස්පන්දනය වීමයි.
3. රෝග ලක්ෂණ අතර ඔක්කාරය, වමනය, ඡායා භීතිකාව (ආලෝකයට සංවේදීතාව වැඩි වීම), ශබ්ද භීතිකාව (ශබ්දයට සංවේදීතාව වැඩි වීම) ඇතුළත් වන අතර එය සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරකම් මගින් උග්‍ර වේ. වේදනාවේ බරපතලකම, හිසරදයේ කාලසීමාව සහ ප්‍රහාරවල වාර ගණන වෙනස් වේ.
1. සම්භාව්‍ය ආතති වර්ගයේ හිසරදය යනු ඔබේ හිස උපද්‍රවයකට ලක්ව ඇති බවක් දැනෙන විට ඇතිවන හිසරදයයි. එය "හිස් පටියක්" මෙන් හිස වටා ඇති වේදනා පටියක් ලෙසද විස්තර කෙරේ.
2. වේදනාව ඒකාකාර විය යුතුය, ස්පන්දනය නොවිය යුතුය, ඔක්කාරය ඇති නොකළ යුතුය, සහ ආලෝකයට හෝ ශබ්දයට අධික සංවේදීතාවයක් ඇති නොකළ යුතුය. එය ඔබේ ක්‍රියා කිරීමේ හැකියාවට බාධා කළ හැකි නමුත් එය ක්‍රියා කිරීමට බාධා කරන තරම් නරක නොවිය යුතුය - එනම්, ඔබව ඇඳට දමයි හෝ වෙනත් ආකාරයකින් අක්‍රීය කරයි.
1. සාමාන්‍ය පොකුරු හිසරදයක් ඇසේ හෝ එක් ඇසකට ඉහළින් ඇති "අයිස්-පික්" ආකාරයේ වේදනාවක් ලෙස විස්තර කෙරේ.
2. එය සාමාන්‍යයෙන් සාපේක්ෂව කෙටි හිසරදයකි.
3. බොහෝ රෝගීන් හිසරදය ඇති විට වැතිරීමට වඩා ඇවිදීමට කැමැත්තක් දක්වයි.
4. ඒවා රාත්‍රියේදී ඇති වන අතර රෝගීන් නින්දෙන් අවදි කරයි.
5. සමහර විට ඇස්වල ඇතිවන වේදනාව සමඟ බලපෑමට ලක් වූ පැත්තේ ඇතිවන හිසරදයක් පොකුරු හිසරදයක් ලෙස සැලකේ. ඇස්වල ඇතිවන රතු පැහැය, ඉරීම සහ කණිනිකාවේ වෙනස්කම් ද ඊට ඇතුළත් විය හැකිය.
(යොමුව: https://www.bellaireneurology.com/headaches/headaches_main.html)
ඉරුවාරදය හිසරදය සඳහා අවදානම් සාධක—නින්ද නොමැතිකම, ආහාර මඟ හැරීම, මත්පැන් පානය කිරීම, අධික ව්‍යායාම හෝ ඉතා අඩු ශාරීරික ක්‍රියාකාරකම්, ආතතිය, ගමන් බිමන්, දුම්පානය, අධික බර
ආතති හිසරදය සඳහා අවදානම් සාධක—මානසික අවපීඩනය (නිදන්ගත දිනපතා හිසරදය ඇති බොහෝ පුද්ගලයින් තුළ), රක්තහීනතාවය, කාංසාව, දත් මිරිකීම හෝ ඇඹරීම, නින්ද නොයාම, නින්දෙන් හුස්ම හිරවීම, බෙල්ලේ ආතරයිටිස්, අධික බර
පොකුරු හිසරදය සඳහා අවදානම් සාධක– පොකුරු හිසරදය බොහෝ විට දුම් පානය කරන්නන්, සේවා මුර සේවකයින් සහ මත්පැන් පානය කරන්නන් තුළ ඇති වන බව පෙනේ. හිස තුවාල වීම පොකුරු හිසරදය ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි කරයි. පිරිමින් තුළ අවදානම අවුරුදු 20-40 අතර වැඩිම වන අතර කාන්තාවන්ට වයස අවුරුදු 60 සහ ඊට වැඩි කාලයකදී ප්‍රමාද වී ඇති බව පෙනේ. කාන්තාවන්ට වඩා පිරිමින්ට පොකුරු හිසරදය ඇතිවීමේ අවදානම වැඩිය - පිරිමි සහ ගැහැණු අනුපාතය 6:1 කි.
හිසරදය හඳුනාගැනීමේදී භාවිතා කරන විවිධ මූලාශ්‍රවල සඳහන් රෝග විනිශ්චය පරීක්ෂණ ලැයිස්තුවට තයිරොයිඩ් ක්‍රියාකාරීත්ව පරීක්ෂණ, රක්තහීනතාවය සඳහා CBC, හිස එක්ස් කිරණ, CT, MRI ස්කෑන්, EEG, ඇන්ජියෝග්‍රෑම්, අක්ෂි පරීක්ෂණය ඇතුළත් වේ.
ස්වභාවික ආවේගයන් මැඩපැවැත්වීම, ශබ්ද නඟා කතා කිරීම, රාත්‍රී කාලයේ උද්දීපනය, වැඩිපුර ලිංගිකව හැසිරීම, සීතලට නිරාවරණය වීම, මත්පැන් පානය, හිස තුවාල වීම, නිරාහාරව සිටීම, හැඬීම, බර ඉසිලීම, බිය, කාංසාව වැනි දේ නිසා හිස දෙසට පැතිර යන වාත දචා විෂ වී ශිරෂූල ඇති වේ.
ප්රතිකාර මූලධර්මයට නිධාන පරිවරණය, අභ්‍යන්තර සහ බාහිර ප්රතිකාර ඇතුළත් වේ - අබ්‍යංග, ස්නේහපාන, උපනහ, ලේප, නාස්‍ය, ධූමපාන, ශිරෝවස්ති, අනුවාස වස්ති, සේක.
1. හිසරදය සහ ඒ ආශ්‍රිත රෝග ලක්ෂණ වලින් අතිමහත් සහනයක් (වේදනා පරිමාණයෙන් නිරීක්ෂණය කර ඇත)
2. දිගුකාලීන ප්‍රතිඵල
3. නැවත ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව ඉතා අඩුය.
*ප්‍රතිඵලය රෝගියාගෙන් රෝගියාට වෙනස් විය හැක.
ක්‍රියාත්මක වන වේලාවන්:
පෙ.ව. 8 - ප.ව. 8 (සඳුදා-සෙනසුරාදා)
පෙ.ව. 8 - ප.ව. 5 (ඉරි)